على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1051
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دل مردم و اضطراب آن از بيم . و فلان رابط الجاش : فلان دلاور است و دل از جاى نبرد . ج : جؤوش . جأش ( j c ) م . ع . جأش اليه جأشا ( از باب فتح ) : مائل شد بسوى آن . و جأشت نفسه : برآمد دل او از اندوه و يا از ترس . جاش ( j c ) ا . پ . تودهء غلهء پاك كرده در خرمن و انبار . جاشر ( j cer ) ا . ع . كسى كه با شتران در چراگاه باشد . ج : جشار ( jocc r ) . جاشرية ( j cereyyat ) ا . ع . شراب صبوحى يا خاص است بشير شتر . و ا خ : قبيلهاى از تازيان و نام زنى . و نيمروز و صبح . و يك نوع طعامى . جأظ ( ja'z ) م . ع . جأظ من الماء ( از باب فتح ) : گران چشم شد از آب . جاع ( j ' ) ا . ع . ابن جاء قمله : لقب است مانند تابط شرا . جاعة ( j at ) ص . ع . گرسنه . جاعرة ( j erat ) ا . ع . پيخال . و كون و يا حلقهء كون . جاعرتان ( j erat ne ) ا . ع . ( به صيغهء تثنيه ) دو كرانهء ران ستور و يا دو كرانهء سرين ستور تاران و دو سرين مردم . و يقال موضع الرقمتين من است الحمار و مضرب الفرس بذنبه على فخذيه . جاعف ( j ef ) ص . ع . سيل جاعف : توجبهاى كه زمين بكاود و همه چيز را ببرد . جاعل ( j el ) ص . ع . دهنده و قراردهنده و گرداننده و سازنده . جاعية ( j eyat ) ص . ع . زن گول يق امراة جاعية . جاغر ( j qar ) ا . پ . چينهدان مرغ . جاغسوك ( j qsuk ) ا . پ . جاخسوك و داسى كه بدان غله درو كنند . جاف ( j f ) م . ع . جأفه جأفا ( از باب فتح ) : بر زمين افگند او را و ترسانيد . و جأف الشجرة : بركند درخت را از بن . و جئف ( مجهولا ) : ترسيده گرديد و گرسنه شد . جاف ( j f ) ا . ع . ترس . جاف ( j f ) ا . پ . - زن قحبه و زانيه و زنى كه بر يك شوهر آرام نگيرد و هر روز شوهرى خواهد . و ا خ : نام قبيلهاى از كردها . جآف ( ja ' f ) ص . ع . بسيار فرياد . جاف ( j ff ) ص . ع . ثوب جاف : جامهء خشك گرديده . جافجاف ( j fj f ) ا . پ . فاحشه و قحبه و زانيه . جافر ( j fer ) ص . ع . ناتوان شدهء از بسيارى پوشاك . جافل ( j fel ) ص . ع . از جاى بركنده و ژوليده موى . و پريشان خاطر . جافلة ( j felat ) ص . ع . ريح جافلة : باد سريع و سحت وزنده . جافى ( j fi ) ص . ع . رجل جافى الخلقة و الخلق : مرد درشت اندام بد خوى . و نيز جافى : جفاكننده و ستمگر . و ثوب جاف : جامهء كلفت . و فراش جاف : بستر ناراحت . جاكسو ( j ksu ) و جاكشو ( j kcu ) ا . پ . دانهء بزرگتر از عدس و پوستش سياه و شفاف و نرم و در داروهاى چشم داخل كنند . جاكونتن ( j kunetan ) ف م . پ . بلغت زند آوردن - ضد بردن . جاكى ( j ki ) ا . پ . درخت پيلو كه جال نيز گويند و از چوب آن مسواك سازند و بتازى اراك گويند . جاگرم ( j - garm ) ا . پ . جاى قرار و مراقبه و آرام و آسايش . و جا گرم كردن : آرام گرفتن و آسايش يافتن . جاگزين ( j - gozin ) ا . پ . انتخاب كنندهء منزل . جاگير ( j - gir ) ا و ص . پ . متصرف و برقرار و مقرر . و تصرف در زمينى كه جهة مزد و پاداش خدمت بخشيده شده . و جاگير تن و يا جاگير ذات : بخشش ملكى جهة مدد معاش . و جاگير حشم : اراضى كه جهة مدد معاش قشون مقرر شده است . و جاگير سر : تعيين ملكى جهة مدد معاش صاحب منصبان و اجزاى يك ادارهاى . جاگير دار ( j - gir - d r ) ا . پ . صاحب جاگير و حاكم . ج : جاگير داران . جاگير داران ( j - gir - d r n ) پ . ج . جاگيردار . و حكام . جأل ( ja'l ) م . ع . جأل جألا ( از باب فتح ) : رفت و آمد . و جال الصوف : فراهم گرديد پشم . و جال الصوف : فراهم كرد پشم را ( لازم و متعدى ) . جال ( j l ) ا . پ . مطلق دام و تله . و درخت اراك كه از چوب آن مسواك سازند و پيلو و جالى نيز گويند . جال ( j l ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قلب و ساختگى . جال ( j l ) ا . ع . عقل . و عزم و آهنگ . و گروه از اسبان و شتران . و كرانهء قبر . و گرداگرد اندرون چاه تا سر آن . و كرانهء دريا و كوه . جالال ( ja'l l ) ا . ع . بيم و ترس . جالان ( jaal n ) م . ع . جئل جالانا ( از باب سمع ) : لنگ گرديد . جالب ( j leb ) ا و ص . ع . كشندهء از جائى به جائى . و غوغاكننده و آوازدهنده . و آنكه ارزاق را بسوى شهرها حمل و نقل مىكند . و